Παράγοντας αστάθειας

Πρώτη δημοσίευση: Το Βήμα Της Κυριακής 5/7/2026

Στο βιβλίο του «Η Ελλάδα και η οικονομική κρίση του Μεσοπολέμου» (εκδόσεις ΜΙΕΤ), ο Μαρκ Μαζάουερ αναφέρει ότι οι συγκρούσεις ανάμεσα στους πολιτικούς αντιπάλους ήταν πάντα πολύ πιο βίαιες από ό,τι ήταν οι αντιπαραθέσεις μέσα στην κοινωνία. Συνδέει αυτή την παρατήρηση με το γεγονός ότι το ελληνικό κράτος ήταν πάντα διογκωμένο και επομένως από αυτό περνούσαν πολλοί πρόσοδοι, που σημαίνει ότι η πολιτική διαμάχη δεν είχε μόνο ιδεολογικά χαρακτηριστικά. Εξέφραζε και ένα συμφέρον, διότι οι κερδισμένοι είχαν πρόσβαση στο κράτος και στα εισοδήματα που αυτό διένεμε. Η παρατήρηση αυτή ισχύει και σήμερα. Το κράτος εξακολουθεί να είναι διογκωμένο, να συντηρεί δίκτυα συμφερόντων και να έχει ισχυρή επιρροή, ιδίως σε μια εποχή χαμηλών μισθών όπως η σημερινή που καθιστά την πολιτική διαμάχη πολύ πιο σκληρή και τοξική. Το καινούργιο στοιχείο είναι ότι σε αυτή τη λογική προσχώρησε και η Αριστερά έπειτα από την εμπειρία της διακυβέρνησης που της έδωσε πρόσβαση σε όλα τα προνόμια της εξουσίας. Εξ ου και η επίμονη προσπάθεια για επάνοδο σε ένα σύστημα εύκολου βιοπορισμού, η εγκατάλειψη του σκάφους που μπάζει νερά, η εύκολη αλλαγή στέγης. Οι θέσεις και τα προγράμματα είναι ένας απλός σοβάς για τον καλλωπισμό της πρόχειρης κατασκευής.

Το πολιτικό προσωπικό που δεν μπορεί ούτε να υπερβεί την κρίση του ούτε να αυτομεταρρυθμιστεί και συνεχώς διαιρείται σε όλο και μικρότερα κομμάτια, περιμένοντας την κοινωνία και τις κάλπες να δώσουν λύσεις στα αδιέξοδά του, είναι το ίδιο που θα χρειαστεί να στηρίξει τη χώρα στις κρίσεις και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει και θα εξακολουθήσει να αντιμετωπίζει.

Η δημοσκοπική εικόνα των τελευταίων μηνών δεν παράγει εικόνα αισιοδοξίας για κανέναν πολιτικό αρχηγό. Η χώρα, αν δεν αλλάξει κάτι δραματικά, έχει μόνο κακά σενάρια μπροστά της. Η ΝΔ στο τέλος αυτής της σεζόν δεν φαίνεται να διαθέτει τις δυνάμεις για να κατακτήσει για τρίτη φορά την αυτοδυναμία. Αν επαληθευτεί αυτό στις κάλπες, είτε θα προκηρυχθούν δεύτερες εκλογές είτε ο Κυριάκος Μητσοτάκης θα αναζητήσει κυβερνητικό εταίρο. Το σενάριο σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας παλαιότερα το απέρριπτε κατηγορηματικά με το επιχείρημα ότι η συνεννόηση με ένα άλλο κόμμα θα προκαλούσε καθυστερήσεις και θα έθετε εμπόδια στη γρήγορη λήψη κρίσιμων αποφάσεων. Πρόσφατα, το άφησε ανοιχτό, όμως οι πολιτικές του κινήσεις δείχνουν ότι το πιθανότερο είναι να διεκδικήσει ακόμα και εκβιαστικά την αυτοδυναμία, και αυτή είναι μια παράμετρος που θα μετρήσει στον χρόνο διεξαγωγής των εκλογών.